اکوسیستم ملی زنجیره تأمین
بازار فیشاپینگ یک پلتفرم فنآورانه است که برای صنعت خردهفروشی، یک »سیستمعامل دیجیتال» جامع ایجاد کرده است. این پلتفرم، که بر پایه فناوری بلاکچین و معماری«Hub-and-Spoke» ساخته شده، فراتر از یک بازار آنلاین عمل کرده و با بهینهسازی کامل زنجیره تأمین «B2B2C»، از تأمینکننده اصلی تا مصرفکننده نهایی، اکوسیستمی ارزشآفرین و خودکار را مدیریت میکند. نوآوری کلیدی ما، جایگزینی سبد خرید سنتی با یک «موتور مناقصه هوشمند» است که به صورت خودکار مشکل دیجیتالسازی فروشگاههای کوچک را حل میکند. این اکوسیستم توسط رمزارز بومی خود، «فیشکوین» (FishCoin)، قدرت گرفته که مرز میان مشتری و مالک را برداشته و هر کاربر را به یک «شهروند-مالک» در این کلانشهر دیجیتال تبدیل میکند. فیشاپینگ با هدف توانمندسازی کسبوکارهای محلی و تحول در سیستم اعتبار ملی، فرصتهای بینظیری برای توسعهدهندگان، سرمایهگذاران و موسسات مالی فراهم میآورد.
بازار فیشاپینگ بهعنوان یک فناوری انقلابی در حال تغییر روندهای سنتی و بهبود فرآیندهای صنعت خردهفروشی است. این فناوری میتواند شفافیت، اعتماد و کارایی بیشتری را در زنجیره تأمین، به ارمغان بیاورد. برخی از نتایج استخدام این سیستم عبارت است از :
- شفافیت و ردیابی : مبارزه با تقلب و کالاهای تقلبی توسط این سیستم میتوان شفافیت و قابلیت ردیابی کاملی در زنجیره تأمین ایجاد کرد. هر یک از مراحل تولید یا واردات، توزیع و حملونقل، فروش و تحویل کالا را میتوان به صورت دقیق در این سیستم ثبت و رصد کرد. در بازار فیشاپینگ صرفا تولیدکنندگان یا واردکنندگان کالا مجاز به افزودن اطلاعات کالای خود به بازار هستند. با ثبت اطلاعات کالا توسط صاحبان کالا، میتوان بهراحتی اصالت محصولات را تایید کرد و از ورود کالاهای تقلبی (بدون اصالت) به بازار جلوگیری نمود.
-
مدیریت زنجیره تأمین : اشاعه سیستماتیک کالابرگ
پلتفرم ما توانایی «توزیع و اجرای سیستمی کالابرگ» تا «آخرین سوپرمارکت و بقالی» در دورافتادهترین نقاط کشور را دارد. این سیستم عامل میتواند مدیریت موجودی کالاها و کاهش هدررفت منابع را بهبود دهد. با ثبت اطلاعات دقیق موجودی در بازار فیشاپینگ و به اشتراکگذاری آن با اعضای زنجیره تأمین شامل تولیدکننده، توزیعکننده و مصرفکننده نهایی، میتوان از مشکلاتی مانند کمبود یا انباشت بیش از حد کالاها و از تشکیل صفهای غیرضروری و نگرانیهای ناشی از قحطی جلوگیری شده و توزیع کالا به صورت «بهینه و ضدِ اتلاف» مدیریت میشود.
-
مدیریت زنجیره تأمین : امکان تحویل کالا درب منزل
فیشاپر در بازار فیشاپینگ، یک کارگزار هوشمند توزیع و بازاریابی است. یک فرد مجهز به گوشی تلفن همراه و موتور سیکلت (اتومبیل،دوچرخه) که سفارشات ارسالی به 20 فروشگاه فعال محله را رویت و کالاها را از فروشگاه(های) پذیرنده دریافت و به مصرفکننده تحویل میدهد.
-
خلق ارزش اقتصادی پایدار : از طریق توکن (فیشکوین)
بازار فیشاپینگ امکان خرید کالا و خدمات و پرداخت با توکن داخلی (فیشکوین) را فراهم کردهاست. فیشکوین یک ارز مکمل با پشتوانه مبادله فیزیکی است، و متناسب با «گردش مالی واقعی» در اکوسیستم تولید میشود. این توکن به عنوان یک « سپر تورمی مشارکتی » در شبکه عمل میکند، زیرا ارزش آن مستقیماً به حجم تبادلات کالا و خدمات در شبکه محلی گره خورده است و با رشد تراکنشها افزایش مییابد. گردش مالی و بالتبع رسوب نقدینگی حاصل از تراکنشهای روزمره، موجب جذب منابع مالی عظیم و ارزانقیمت به شبکه بانکی کشور خواهد شد که یک دستاورد استراتژیک مهم است.
۱. تعریف محصول: «فیشاپینگ» چیست؟
«فیشاپینگ» یک سیستم عامل یکپارچه (Operating System) برای مدیریت و نظارت بر اقتصاد خرد و محلی کشور است. این پلتفرم بر مبنای هفت ماژول هستهای طراحی شده که تمامی فرآیندهای تجاری را از عرضه تا مصرف، تحت یک معماری واحد و قابل رصد قرار میدهد:
- سرویس هویت (Identity) : مدیریت یکپارچه هویت کاربران، کسبوکارها و عوامل اجرایی
- سرویس کاتالوگ (Catalog) :
- سرویس نقشه (Geo-Service) :
- سرویس تجارت (Commerce) :
- سرویس مالی (Finance) :
- سرویس لجستیک (Logistics) :
- سرویس ارتباطات (Communication) :
این طراحی ماژولار اجازه میدهد تا زیرساخت اصلی برای مدیریت هر نوع بازار محلی (سوپرمارکت و سایر بازارهای عمودی) قابل استقرار و توسعه باشد.
۲. چشمانداز :
تبدیل شدن به زیرساخت اصلی و اجباری (Mandatory Infrastructure) دولت برای کلیه تعاملات اقتصاد روزمره مردم ایران
در مرحله تکامل، این بستر به یک پلتفرم باز و مستند مبتنی بر APIهای ملی تبدیل خواهد شد تا از نوآوریهای بخش خصوصی و اتاقهای تخصصی تحت نظارت حاکمیت برای خلق بازارهای جدید پشتیبانی شود.
سیستم عامل «فیشاپینگ» بر یک معماری دو لایه استوار است که توازن بین نظم حاکمیتی ضروری و آزادی توسعه کسبوکار را برقرار میسازد.
معماری دو لایه: هاب و اسپوک (Hub-and-Spoke)
هاب مرکزی (The Regulatory Core) موتور اصلی پلتفرم و بستر اجرای مقررات نهادینه شده است. هاب مسئول مدیریت زیرساختهای حیاتی شامل هویت، کاتالوگ، و رابطهای API عمومی است. تنظیمگری (Regulation) از طریق منطق تعبیهشده در این هسته اجرا میشود، که تضمین میکند تمام فعالیتها در چارچوب قوانین مصوب انجام پذیرد.
اپلیکیشنهای تخصصی (The Innovation Spokes) شامل ابزارهای کاربردی برای بازارهای گوناگون هستند که از طریق APIهای استاندارد به هاب متصل میشوند. این اسپوکها بستر آزادی عمل برای توسعهدهندگان و کسبوکارها را فراهم میکنند و برای اتصال و استفاده از خدمات هاب مرکزی تراکنشهای هر اپلیکیشن توسط دفتر کل توزیعشده (DLT) ثبت میشود.
مثال : تفکیک پرداخت کارمزد و کالابرگ (Hub-and-Spoke)
قانون حاکمیتی: ممنوعیت دریافت کارمزد (کرایه) برای تراکنشهای مربوط به اقلام کالابرگی
1. هاب مرکزی (The Regulatory Core):
- نقش : ناظر بر تراکنشهای یارانهای و کارمزدهای مجاز
-
منطق : هاب وظیفه دارد تراکنشها را بر اساس کد کالا :شناسایی کند و اجرای دو قانون کلیدی را بر عهده دارد:
- مدیریت سهمیه کالابرگ (اگر وجود داشته باشد)
- اعمال محدودیت کرایه حمل تا درب منزل بر اساس نوع کالا
2. اپلیکیشنهای تخصصی (The Innovation Spokes)
-
اسپوک الف : پلتفرم «پیکهای محلی (فیشاپِرها)»
- هدف : ارائه خدمات لجستیک تحویل کالا برای سبد خرید مشتریان.
- آزادی نوآوری : رقابت در سرعت تحویل، پوشش جغرافیایی، و :دریافت دستمزد ۵٪ از مبلغ فاکتور برای خریدهای غیرکالابرگی
- ارتباط با هاب : پیش از نهایی کردن صورتحساب، این اسپوک از هاب درخواست CalculateFee(TotalAmount, ItemType) میکند. هاب فقط برای اقلام غیرکالابرگی اجازه اعمال کارمزد ۵٪ را صادر میکند و برای کالاهای یارانهای،کارمزد صفر را اجبار میکند.
-
اسپوک ب : اپلیکیشن «خرید سوپرمارکتی مصرفکننده»
- هدف : رابط اصلی کاربر برای انتخاب اقلام و انجام فرایند خرید (شامل کالابرگی و غیرکالابرگی).
- آزادی نوآوری : ارائه رابط کاربری ساده، سیستمهای پیشنهادی خرید، و مدیریت سبد خرید ترکیبی.
- ارتباط با هاب : این اسپوک کل فاکتور (شامل اقلام کالابرگی و غیرکالابرگی) را به هاب ارسال میکند تا هاب بهطور خودکار مشخص کند که سهمیه کالابرگ چقدر و کارمزد حمل برای آن بخش صفر است.
-
جمعبندی نهایی :
اسپوک ب محیط خرید را فراهم میکند و اسپوک الف تحویل را انجام میدهد. هاب تضمین میکند که نوآوریهای اسپوک الف (مانند دریافت کارمزد) در چارچوب مقررات حاکمیتی (ممنوعیت دریافت کرایه برای کالابرگ) باقی بماند.
۱- ماتریس سهبعدی نوآوری بنیادین «فیشاپینگ» در معماری اطلاعات آن نهفته است. این معماری بر اساس یک ماتریس سهبعدی تعریف میشود که به هر کالا یک هویت واحد بخشیده و نظمی بیبدیل در این آشفتهبازار موجود ایجاد میکند.این ماتریس، مختصات دقیق کالا را در اکوسیستم مشخص میکند:
-
محور اول : بازار (The "Where" - محیط تجاری)
- تعریف : هر «بازار» یک محیط تجاری مجزا و تخصصی است. کالاهای یک بازار مشخص هستند و برای یافتن یک کالا، کاربر باید ابتدا وارد بازار مربوط به آن شود. (مثلاً بازار سوپرمارکتی، بازار داروخانه، بازار لوازم الکترونیکی)
- نقش استراتژیک : این محور، از تداخل و آشفتگی جلوگیری کرده و یک تجربه کاربری متمرکز و مرتبط را برای مشتری تضمین میکند.
-
محور دوم: گروه کالا (The "What" - ساختار طبقهبندی)
- تعریف: درون هر بازار، همه کالاها در یک ساختار درختی دقیق از دستهبندیها و زیردستهبندیها قرار میگیرند. هر کالا انحصاراً به یک دسته تعلق دارد.
- نقش استراتژیک: این محور، قابلیت جستجو، مقایسه و تحلیل را به شدت افزایش میدهد و از ایجاد دستهبندیهای سلیقهای و متعدد توسط فروشندگان جلوگیری میکند.
-
محور سوم: برند (The "Who" - صاحب کالا)
- تعریف: این نوآورانهترین محور است. در هر بازار، هر کالا منحصراً زیر نام یک برند یا شرکت تولیدکننده تعریف میشود. مهمتر از آن، فقط و فقط صاحب آن برند حق تعریف، ویرایش و افزودن کالاهای خود به کاتالوگ مرکزی پلتفرم را دارد.
- نقش استراتژیک: این محور، کنترل کامل اصالت و صحت اطلاعات محصول را به دست صاحب اصلی کالا(تولیدکننده یا واردکننده) میسپارد و پلتفرم را از یک بازارچه با اطلاعات غیرقابل اعتماد، به یک کاتالوگ رسمی و مورد تایید برندها تبدیل میکند.
ترکیب این سه محور به هر کالا یک شناسه منحصربهفرد و یکتا در کل اکوسیستم میدهد.مثال:
]بازار: سوپرمارکتی [ --> ]گروه کالا: لبنیات/ماست [ --> ]برند: کاله [ --> محصول: ماست همزده کمچرب ۱.۵ کیلویی
یک فروشگاه محلی نمیتواند این کالا را با نام یا مشخصات دیگری ایجاد کند؛ او تنها میتواند اعلام کند که این کالای از پیش تعریفشده را در انبار خود موجود دارد و تغییرات قیمت برای فروشگاه خود یا پروموشن محلی برای این کالا اعلام نماید.
۲. مرجعیت کالا در ایران فیشاپینگ با اعطای حاکمیت تعریف کالا به صاحبان اصلی برند، خود را به عنوان »مرجع رسمی و غیرقابل انکار اصالت کالا« در اقتصاد دیجیتال ایران تثبیت میکند.
- جلوگیری قطعی از تقلب و کالای غیراصل: از آنجا که فقط صاحب برند میتواند کالا را تعریف کند، امکان فروش کالاهای تقلبی با نام برند اصلی به صفر میرسد
- ایجاد اعتماد و اصالت بینظیر: مشتریان اطمینان دارند که مشخصات، تصاویر و اطلاعات محصول مستقیماً از سوی تولیدکننده ارائه شده و کاملاً صحیح است.
- صرفهجویی عظیم در هزینههای عملیاتی: به جای اینکه هزاران فروشگاه اطلاعات یک محصول را به صورت تکراری و با خطاهای احتمالی وارد کنند، برند اصلی این کار را یک بار برای کل اکوسیستم انجام میدهد.
- شفافیت کامل در قیمتگذاری و رقابت: تمام فروشندگان یک کالای مشخص، آن را ذیل یک صفحه واحد عرضه میکنند که این امر مقایسه قیمت را برای مشتری شفاف و آسان میکند.
- قدرت تحلیل داده و هوش تجاری: دادههای جمعآوری شده کاملاً پاک، ساختاریافته و قابل اعتماد هستند که به برندها امکان میدهد تحلیل دقیقی از بازار داشته باشند.
فراگیری بازار بر اساس یک استراتژی رشد دوگانه طراحی شده است:
-
موتور اول: راهبری و مالکیت بازارهای استراتژیک
در این مدل، «فیشاپینگ»، بازارهای عمودی (داروخانه، خودرو، املاک، پوشاک، رستوران و ...) را راهاندازی و راهبری میکند.
-
موتور دوم: فروش لایسنس و گسترش اکوسیستم
توسعهدهندگان، کارآفرینان و سرمایهگذاران با دریافت لایسنس از «هاب مرکزی فیشاپینگ» اپلیکیشنهای تخصصی خود را بر روی این زیرساخت توسعه میدهند.
پلتفرم «فیشاپینگ» مجموعهای از خدمات دیجیتال یکپارچه را ارائه میدهد که نه تنها کسبوکارها را متحول میکند، بلکه ابزارهای نظارتی و شفافیت لازم را برای دولت فراهم میآورد.
-
الف) برای مصرفکننده نهایی (شهروندان) :
- خرید هایپرلوکال : مشاهده بلادرنگ موجودی نزدیکترین فروشگاههای محلی بر روی نقشه
- تحویل فوق سریع : دریافت سفارشات روزمره در کوتاهترین زمان ممکن (کمتر از یک ساعت)
- مدیریت مالی یکپارچه : کیف پول یکپارچه برای مدیریت پرداختهای مختلف (یارانهای و ...)
- تسهیلات اعتباری خرد (BNPL) : امکان خرید اعتباری اقساطی، با ریسک مدیریت شده
-
ب) برای کسبوکار محلی (SME / خردهفروشان) :
- فروشگاهساز آنلاین و پنل مدیریت هوشمند : ابزارهای دیجیتال برای ورود به بازار آنلاین
- تسویه آنی : دریافت وجه حاصل از فروش در لحظه تراکنش
- تأمین مالی زنجیره تأمین (SCF) : امکان دریافت اعتبار برای خرید عمده متناسب با عملکرد
- داشبورد تحلیلی : دسترسی به گزارشهای فروش ناشناسسازیشده برای بهینهسازی کسبوکار
-
ج) برای تولیدکنندگان و برندها :
- شبکه توزیع مویرگی دیجیتال : دسترسی مستقیم به هزاران نقطه فروش خرد
- ابزارهای پروموشن هدفمند : اجرای کمپینهای تبلیغاتی و تخفیفی دادهمحور
- دادههای بازار : دسترسی به دادههای تجمیعی برای درک عمیق از تقاضا و رفتار مصرفکننده
-
د) برای توسعه دهندگان و سرمایهگذاران :
- توسعه مبتنی بر زیرساخت : فراهم کردن زیرساخت برای توسعهدهندگان، بهنحوی که هر توسعهدهنده تنها متمرکز بر تولید رابط کاربری (UI/UX) و منطق کسبوکار خاص باشد.
- همکاری متقابل : تقویت هر بازیگر با اتصال به شبکه و استفاده از دادههای مشترک ایمن
-
ه) آمیخته محصول برای نهاد حاکمیتی :
- شفافیت کامل در زنجیره تامین (و توزیع یارانهای) : اجرای دقیق و غیرقابل دستکاری قوانین کالابرگی از طریق هاب مرکزی DLT، حذف واسطهها و کاهش نشت منابع
- ابزار تنظیمگری بلادرنگ : دسترسی دولت به دادههای تجمیعی و ناشناس در لحظه، امکان تصمیمگیری سریع و تعدیل سیاستهای اقتصادی بر اساس عملکرد واقعی بازار
- توانمندسازی اقتصاد خرد : دیجیتالی کردن و قانونی کردن فعالیت کسبوکارهای کوچک (SMEs) و پیکهای محلی، افزایش پایه مالیاتی و کاهش اقتصاد خاکستری
- نظارت بر قیمتگذاری : امکان نظارت بر رعایت قوانین قیمتگذاری توسط اسپوکها از طریق منطق تعبیهشده در هاب
-
۱. پیام اصلی برای دولت
پلتفرم «فیشاپینگ» یک زیرساخت تنظیمگری مقیاسپذیر و شفافی است که امکان نظارت دقیق بر توزیع یارانهها، کاهش قاچاق و هدایت هدفمند نقدینگی به سمت اقتصاد خرد را فراهم میآورد. با تفکیک منطق مقررات (هاب) از نوآوریها (اسپوکها)، تضمین میشود که آزادی توسعه کسبوکارها در کنار حفظ منافع ملی محقق گردد.
-
۲. درخواستهای کلیدی از دولت (Action Items)
برای اجرای این طرح، نیازمند حمایت راهبردی دولت محترم در دو حوزه مالی و عملیاتی هستیم:
-
الف) حمایت مالی برای توسعه زیرساخت :
توسعه هاب
تأمین منابع قرضالحسنه برای توسعه، امنیت و استقرار لایه مرکزی (هاب) پلتفرم، متناسب با پیشرفت عملیاتی مراحل آزمایشی (Pilot) و تأیید شاخصهای کلیدی عملکرد (KPIs) که تضمین میکند که هسته تنظیمگری (Regulatory Core) با استانداردهای امنیتی مورد نیاز برای مدیریت دادههای حاکمیتی بدون وابستگی به تأمین مالی خصوصی توسعه یابد.
- ب) الزامات عملیاتی و تنظیمگری : تسهیل پذیرش اکوسیستم
-
الف) حمایت مالی برای توسعه زیرساخت :
توسعه هاب
1. دستورالعمل عضویت اجباری فروشگاهها: صدور دستورالعمل رسمی به کلیه فروشگاههای فعال در سراسر کشور برای عضویت و ثبتنام در پلتفرم، بهمنظور ایجاد پوشش سراسری و مؤثر.
2. الزام به افزودن کالا به کاتالوگ ملی:دستورالعمل الزامی برای کلیه صاحبان کالا جهت افزودن محصولات خود به کاتالوگ ملی زیرساخت بهمنظور یکسانسازی دادهها و اعمال قوانین تنظیمگری.
3. ابلاغ روش جدید کالابرگ:ابلاغ رسمی روش نوین ارائه کالابرگ بر بستر دیجیتال «فیشاپینگ» به تمامی مصرفکنندگان، بهعنوان روش استاندارد و اولویتدار برای توزیع هدفمند یارانهها.
سید ابراهیم رفیعی طباطبائی
لیست مقالات